Skip to content
Inleiding

Inleiding

01

Inleiding

De Walk of Pride viert diegenen die een blijvende impact hebben gehad op lhbtqia+-emancipatie. Het monument staat stil bij hun strijd en toont de kracht, moed en veerkracht van ‘queer’ mensen wereldwijd. De Walk of Pride is een geschenk aan de stad ter gelegenheid van WorldPride 2026.

Jillis Bruggeman

Jillis Bruggeman

02

Jillis Bruggeman

1755–1803

Jillis Bruggeman, een koopman uit Waddinxveen, was de laatste persoon in Nederland die ter dood werd veroordeeld voor sodomie, ofwel seksuele handelingen met iemand van hetzelfde geslacht. De executie vond plaats in Schiedam.

Gesina Dekker

Gesina Dekker

03

Gesina Dekker

1772–1801

De Amsterdamse Gesina Dekker verliet haar man en koos ervoor fysieke intimiteit met andere vrouwen te beleven. Voor deze ‘ontuchtige handelingen’ werd zij zes jaar opgesloten in het Spinhuis, een tuchthuis voor vrouwen.

Xica Manicongo

Xica Manicongo

04

Xica Manicongo

Xica Manicongo werd tot slaaf gemaakt en naar Brazilië gebracht, maar weigerde haar afkomst en identiteit af te leggen voor de koloniale macht. De Inquisitie veroordeelde Manicongo als gender non-conform persoon voor sodomie en hekserij.

David Kato

David Kato

05

David Kato

1964–2011

Als ‘vader van de lhbtq+-beweging’ in Oeganda zette David Kato zich onuitputtelijk in voor de rechten en bescherming van seksuele minderheden in zijn land. Het geweld tegen de lhbtq+-gemeenschap kostte ook Kato zijn leven.

FannyAnn Eddy

FannyAnn Eddy

06

FannyAnn Eddy

1974–2004

FannyAnn Eddy was een dappere voorvechtster voor lhbtq+-rechten in Sierra Leone en heel Afrika. Ze stelde het geweld en de straffeloosheid richting de lhbtq+-gemeenschap in haar land internationaal aan de kaak.

Xulhaz Mannan

Xulhaz Mannan

07

Xulhaz Mannan

1976–2016

Xulhaz Mannan was de oprichter van het enige lhbtq-tijdschrift in Bangladesh, waar homoseksualiteit verboden is. Mannan heeft zich tot zijn gewelddadige dood actief uitgesproken voor een inclusieve acceptatie van liefde in zijn vele vormen.

Sarah Hegazi

Sarah Hegazi

08

Sarah Hegazi

1989–2020

Nadat zij zich in Caïro openlijk met een regenboogvlag vertoonde, werd de Egyptische Sarah Hegazi gevangengenomen en gemarteld. Hegazi schreef over de noodzaak van solidair verzet tegen onderdrukkende systemen en normen.

Saïd Zankoua

Saïd Zankoua

09

Saïd Zankoua

1990–2020

De biculturele Saïd Zankoua, geboren in Utrecht, was geliefd in de Amsterdamse gayscene en werd bewonderd om zijn warmte, kracht en steun. Hij bleef veerkrachtig ondanks de epilepsie die hij overhield aan het geweld dat hij heeft ondergaan.

Jacob Anton Schorer

Jacob Anton Schorer

10

Jacob Anton Schorer

1866–1957

Jacob Anton Schorer was in 1912 de grondlegger van de eerste Nederlandse organisatie die streed tegen discriminatie van homoseksuelen en kennis bevorderde op het gebied van seksualiteit, gender en seksediversiteit.

Emma Trosse

Emma Trosse

11

Emma Trosse

1863–1949

De Duitse Emma Trosse was de eerste vrouw die een wetenschappelijk werk schreef over seksuele diversiteit. Hierin besteedde ze ook aandacht aan het bestaan van aseksualiteit. Zelf identificeerde ze zich als aseksueel persoon.

Alfred Kinsey

Alfred Kinsey

12

Alfred Kinsey

1894–1956

Alfred Kinsey was een Amerikaanse wetenschapper die bekend werd om zijn onderzoek naar seksualiteit. Hij stelde dat seksualiteit niet binair en vaststaand is, maar een glijdende schaaltussen ‘heteroseksueel’ en ‘homoseksueel’.

Annemarie Grewel

Annemarie Grewel

13

Annemarie Grewel

1935–1998

Annemarie Grewel was een invloedrijke Amsterdamse denker, politica en bestuurder, die zich hardmaakte voor de oprichting van ‘homo/lesbische studies’ aan de UvA. Met haar zelfverkozen dood bleef ze tot haar einde activistisch.

Stelly Hoeben

Stelly Hoeben

14

Stelly Hoeben

1955–1999

Psychologe Stelly Hoeben was actief betrokken bij de oprichting van het Vrouwenhuis en het Lesbisch Archief in Nijmegen. Met haar aanwezigheid op beide plekken was zij de stuwende kracht van de lesbische en vrouwenemancipatie in Nijmegen.

Tania Leon

Tania Leon

15

Tania Leon

1945–1996

De Zuid-Afrikaanse activiste en feministe Tania Leon stond aan de wieg van meerdere Nederlandse organisaties die zich inzetten voor de gelijkwaardigheid en emancipatie van vrouwen, in het bijzonder Zwarte, lesbische vrouwen.

Inge Intven

Inge Intven

16

Inge Intven

1969

Inge Intven streed voor de afschaffing van het geheimhoudingsprotocol voor intersekse personen. Deze afschaffing vond in 2003 plaats, waarna artsen een intersekse status niet langer verborgen mochten houden.

Titia van der Tuuk

Titia van der Tuuk

17

Titia van der Tuuk

1854–1939

De Groningse feministe en vrijdenker Titia van der Tuuk heeft als schrijfster, vertaalster en activiste een bepalende rol vervuld in de promotie van een gezonde leefstijl en van gelijke rechten voor vrouwen en homoseksuelen.

Niek Engelschman

Niek Engelschman

18

Niek Engelschman

1913–1988

Voormalig verzetsman Niek Engelschman richtte in 1946 het COC op, de oudste nog bestaande organisatie voor de regenbooggemeenschap ter wereld. Hij wilde de gemeenschap verenigen en het gesprek over seksuele diversiteit stimuleren.

Mary Zeldenrust-Noordanus

Mary Zeldenrust-Noordanus

19

Mary Zeldenrust-Noordanus

1928–1984

Onder Mary Zeldenrust Noordanus werd in de jaren 1960 de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming (NVSH) een belangrijke aanjager van meer maatschappelijke acceptatie van seksuele diversiteit en de strijd voor gelijke rechten.

Edgar Cairo

Edgar Cairo

20

Edgar Cairo

1948–2000

De maatschappijkritische Surinaamse taalvirtuoos Edgar Caïro vond in het woord de ultieme vrijheid van zelfdefiniëring. Caïro was als student in 1969 in Den Haag betrokken bij de allereerste ‘homodemonstratie’ in Nederland.

Max Lievendag

Max Lievendag

21

Max Lievendag

1950–2017

Max Lievendag was medeoprichter van de eerste Nederlandse organisatie voor Zwarte lhbtq+-personen, in het bijzonder voor mensen met een Surinaamse achtergrond. Hij zette zich in voor lhbtq+-emancipatie in Nederland en Suriname.

Aaïcha Bergamin

Aaïcha Bergamin

22

Aaïcha Bergamin

1932–2014

De befaamde en beruchte Aaïcha Bergamin heeft hard gestreden voor de medische en juridische bevestiging van haar identiteit als trans vrouw. Als sekswerker en bordeeleigenaar heeft zij zich keer op keer kranig verweerd tegen politiegeweld.

Dirkje Kuik

Dirkje Kuik

23

Dirkje Kuik

1929–2008

Transgenderpionier, schrijfster en kunstenares Dirkje Kuik is een belangrijke historische figuur voor de stad Utrecht. Zij zorgde er in 1985 voor dat het wettelijke recht op geslachts- en naamsverandering werd geconsolideerd.

Janine Wegman

Janine Wegman

24

Janine Wegman

1925–2007

De extravagante Rotterdamse straatartiest Janine Wegman, die trans en intersekse was, heeft hard moeten strijden om wettelijk erkend te worden als vrouw. Haar hele leven bleef zij een voorvechter van transgenderrechten.

Bessy Ferrera

Bessy Ferrera

25

Bessy Ferrera

1979–2019

Transgenderrechtenactiviste en sekswerker Bessy Ferrera wordt met liefde herinnerd om haar levenslange inzet voor lhbtqia+-mensen met hiv, sekswerkers en slachtoffers van trans- en homofobisch geweld in Honduras.

Georgina Beyer

Georgina Beyer

26

Georgina Beyer

1957–2023

Māori politica Georgina Beyer was de eerste trans vrouw ter wereld die burgemeester en parlementslid werd. Zij streed niet alleen voor zichtbaarheid en gelijke rechten van sekswerkers en lhbtqia+- personen, maar ook voor gerechtigheid voor Māori.

Rik Henning

Rik Henning

27

Rik Henning

Transgenderpionier Rik Henning gaf zijn privacy op om in 1971 als eerste transgenderpersoon op de Nederlandse televisie zijn verhaal te doen. Henning werd de eerste trans man in Nederland met een kloppende geslachtsregistratie.

Benno Premsela

Benno Premsela

28

Benno Premsela

1920–1997

De Joodse Benno Premsela werd een pionier in het maatschappelijke gesprek over seksuele diversiteit door in 1964 als eerste openlijk op televisie gezicht te geven aan het activisme van het COC, waar hij voorzitter van was.

Albert Mol

Albert Mol

29

Albert Mol

1917–2004

Albert Mol was een wegbereider voor maatschappelijke acceptatie van homoseksualiteit door zijn zichtbaarheid als de eerste openlijk homoseksuele televisiepersoonlijkheid. Als acteur en cabaretier leefde Mol voor het podium.

Rob Meijer

Rob Meijer

30

Rob Meijer

1933–1990

Als een van Europa’s baanbrekende specialisten op het gebied van leervakmanschap, zette Rob Meijer zich met zijn RoB-winkel en -galerie in voor de zichtbaarheid en sociale acceptatie van homo leer-, fetisj- en bdsm-gemeenschappen.

Anna Blaman

Anna Blaman

31

Anna Blaman

1905–1960

De Rotterdamse schrijfster en dramaturg Anna Blaman is met haar openhartige schrijven over haar leven en lesbische identiteit een onvergetelijke naam geworden binnen de Nederlandse literatuur en voor de emancipatie van lesbiennes.

Andreas Burnier

Andreas Burnier

32

Andreas Burnier

1931–2002

Feministe, polemist, schrijver en criminoloog, de Joodse Andreas Burnier was wars van gendernormen en uitgesproken tegendraads. Burniers literaire werk is van grote waarde voor lesbische, transgender en genderdiverse personen.

Audre Lorde

Audre Lorde

33

Audre Lorde

1934–1992

Audre Lorde schreef over alles wat haar persoonlijk raakte: sociale onrechtvaardigheid, haar Zwarte, Caribische, en lesbische identiteit, en haar strijd tegen kanker. Haar persoon en poëzie inspireren Zwarte vrouwen wereldwijd.

Betty Paërl

Betty Paërl

34

Betty Paërl

1935–2022

Radicaal activiste en provo Betty Paërl was een taboedoorbrekende UvA-docent, schrijfster, dominatrix en transgenderrechtenactiviste. Ze streed voor dekolonisatie en seksuele vrijheid en bekritiseerde de heersende gendernormen.

Brenda Howard

Brenda Howard

35

Brenda Howard

1946–2005

Brenda Howard was een Amerikaanse activiste die streed voor bi-zichtbaarheid in lhbtq+-bewegingen. Het welzijn van onder meer de polyamoreuze, bdsm- en leercommunity’s, en personen met hiv/aids ging haar eveneens aan het hart.

Marielle Franco

Marielle Franco

36

Marielle Franco

1979–2018

Marielle Franco trad in 2016 als eerste biseksuele vrouw en als eerste Zwarte vrouw toe tot de gemeenteraad van Rio de Janeiro. In die rol zette zij zich in voor wetten tegen gendergeweld en voor sociale gelijkheid.

Miriam van der Have

Miriam van der Have

37

Miriam van der Have

1958

Pionier in de strijd voor intersekse mensenrechten en emancipatie, zowel internationaal als in Nederland, Miriam van der Have kwam in 2003 als een van de eerste intersekse personen in Nederland herkenbaar op televisie.

Herculine Barbin

Herculine Barbin

38

Herculine Barbin

1838–1868

De Franse Herculine Barbin beschreef in haar memoires haar intersekse ervaringen. Het verhaal van haar leven, dood en nalatenschap zijn nog steeds fundamenteel voor de intersekse beweging in de strijd voor destigmatisering.

Bo Laurent

Bo Laurent

39

Bo Laurent

1956

Intersekse activiste Bo Laurent richtte ‘s werelds eerste niet-medische intersekse organisatie op die mensenrechtenschendingen in de zorg aankaartte. Ze was mede-organisator van de eerste intersekse mensenrechtendemonstratie.

Alje Klamer

Alje Klamer

40

Alje Klamer

1923–1986

De Hilversumse hervormde radiopastor Alje Klamer brak begin jaren 1960 een lans voor homoseksuelen. Als bondgenoot doorbrak hij met ferme woorden een groot taboe en sprak zich uit voor steun, zorg en erkenning.

Stephen Suleeman

Stephen Suleeman

41

Stephen Suleeman

1954–2021

De Chinees-Indonesische protestantse theoloog en dominee Stephen Suleeman verkondigde dat God gender- en seksuele diversiteit omarmt. Hij was groot pleitbezorger van lhbtqia+- en vrouwenrechten in Indonesië.

Muhsin Hendricks

Muhsin Hendricks

42

Muhsin Hendricks

1967–2025

Muhsin Hendricks bood lhbtqia+-moslims wereldwijd een gemeenschap en veilige plek. De Zuid-Afrikaanse religieus leider genoot internationaal aanzien voor zijn pionierende en verbindende rol in het verbinden van geloof en seksuele en genderdiversiteit.

Shinta Ratri

Shinta Ratri

43

Shinta Ratri

1962–2023

Spiritueel mentor en mensenrechtenactiviste Shinta Ratri vocht voor bestaansrecht en religieuze vrijheid voor transgender mensen. Zij was de oprichtster van de eerste kostschool in Indonesië voor transgender moslimvrouwen.

Marsha P. Johnson

Marsha P. Johnson

44

Marsha P. Johnson

1945–1992

Marsha P. Johnson was een boegbeeld van de Stonewall-opstand in 1969. Haar leven stond in het teken van verzet tegen onderdrukking. Zij was – en is – een moederfiguur voor dakloze queer- en transjongeren, sekswerkers en dragartiesten.

Thea Wickel

Thea Wickel

45

Thea Wickel

1923–2020

Thea Wickel stond in 1970 aan de wieg van de eerste ontmoetingsplek voor genderdiverse mensen. Zij heeft zich bijzonder ingespannen als voorzitter, gastvrouw, steun en toeverlaat, en belangenbehartiger van genderdiverse mensen.

Riek Stienstra

Riek Stienstra

46

Riek Stienstra

1942–2007

Riek Stienstra was de drijvende kracht achter een consultatiebureau gericht op lhbtq+-gezondheid, inclusief buddyzorg voor mensen met hiv/aids. Haar speerpunten waren maatschappelijke acceptatie, inclusieve zorg en sociale ondersteuning.

Mikel Haman

Mikel Haman

47

Mikel Haman

1963–2018

Lhbtq- en hivactivist Mikel Haman werd gezien als een kleurrijke bruggenbouwer. Hij voerde actie tegen conversiepraktijken en was onder meer mede-initiatiefnemer van de Roze Zondag op het Kwaku Summer Festival.

Fabiola (alias Peter van Linden)

Fabiola (alias Peter van Linden)

48

Fabiola (alias Peter van Linden)

1946–2013

Levend kunstwerk Fabiola, van origine Duits, was een geliefde persoonlijkheid binnen de flikker-, kraak- en kunstwereld. Als Amsterdamse activist en kleurrijk fenomeen omlijstte Fabiola’s verschijning menig demonstratie en manifestatie.

Nelson Debrot

Nelson Debrot

49

Nelson Debrot

1946–1996

De op Curaçao geboren kunstenaar Nelson Debrot creëerde bewustwording over gender en seksualiteit binnen de Antilliaanse community. Samen met zijn ‘Freedom Birds’ was hij een icoon van het Rotterdamse Zomercarnaval.

Maureen Tardjopawiro

Maureen Tardjopawiro

50

Maureen Tardjopawiro

1961–2022

In 1981 riep Maureen Tardjopawiro vrouwen met een Surinaamse achtergrond die van vrouwen hielden op om samen te komen. Onder de noemer SUHO-vrouwen bracht zij deze gemeenschap met veel liefde via activiteiten bij elkaar.

Oguz Acer

Oguz Acer

51

Oguz Acer

1990–2018

Oguz Acer was een bevlogen biculturele Turks-Amsterdamse activist die met zijn kracht en openheid de queercommunity van kleur wist te verbinden en inspireren. Taboedoorbrekend opende hij het gesprek over meervoudige discriminatie.

Bet van Beeren

Bet van Beeren

52

Bet van Beeren

1902–1967

Onder de eigenzinnige Bet van Beeren, ook bekend als ‘Koningin van de Zeedijk’, groeide café ’t Mandje begin 20e eeuw uit tot een Amsterdamse vrijplaats waar iedereen welkom was, zichzelf kon zijn en vrijelijk lief kon hebben.

Frieda Belinfante

Frieda Belinfante

53

Frieda Belinfante

1904–1995

Muzikante Frieda Belinfante en kunstenaar Willem Arondéus maakten deel uit van de verzetsgroep die in 1943 een aanslag pleegde op het Amsterdamse bevolkingsregister. Zo hinderden zij de opsporingsactiviteiten van de nazi’s.

Willem Arondéus

Willem Arondéus

54

Willem Arondéus

1894–1943

Muzikante Frieda Belinfante en kunstenaar Willem Arondéus maakten deel uit van de verzetsgroep die in 1943 een aanslag pleegde op het Amsterdamse bevolkingsregister. Zo hinderden zij de opsporingsactiviteiten van de nazi’s.

Secret Link